W dniach 15-21 lipca 2018 odbył się XIX Światowy Kongres Socjologiczny (organizowany przez International Sociological Association). Byliśmy tam! Ostatniego dnia kongresu zaprezentowaliśmy wyniki naszych badań w ramach RC05 "Racism, Nationalism, Indigeneity and Ethnicity" panel nr 124 "What and Where is the State". Tytuł naszego wystąpienia "State-Created Images of the Past As a Way to Form Collective Identities of East Europeans". Prezentujący: Joanna Konieczna-Sałamatin i Tomasz Stryjek. Prezentacja jest dostępna w sekcji "Publikacje"

FRAGMENT ABSTRAKTU (program całego wydarzenia i książkę abstraktów można pobrać ze strony Kongresu):
"Przedmiotem naszego szczególnego zainteresowania są obrazy przeszłości jako element współtworzący tożsamość zbiorową w państwie lub przeciwko niemu. Porównujemy Polskę i Ukrainę jako kraje, w których coraz większą wagę przywiązuje się do polityki historycznej państwa i jednocześnie obserwujemy wzrost zainteresowanie przeszłością ze strony obywateli. Stawiamy hipotezę, że choć obserwowalny skutek jest w obu krajach bardzo podobny, wynika on z odmiennych przyczyn. Ukraińcy są od 1991 r. na etapie pierwszej długoterminowej historycznej okazji ukształtowania tożsamościowego jako naród, jednocześnie od 2014 r. będąc ofiarą zewnętrznej agresji. Tożsamościotwórcze działania instytucji ukraińskiego państwa zmierzają do budowania wewnętrznej spójności, m.in. wokół symboli z przeszłości, które mogą być użyteczne w sytuacji międzynarodowej Ukrainy. Natomiast w Polsce taka długoterminowa okazja miała miejsce już w okresie międzywojennym, a także w latach 1956-1989 państwo polskie miało w dużej mierze narodowy charakter. Obecny wzrost zainteresowania przeszłością i poszukiwanie w niej elementów konstytutywnych dla tożsamości narodowej to raczej odpowiedź na szybką (być może zbyt szybką) modernizację, westernizację i wyzwania, które niesie globalizacja niż próba konstruowania tożsamości narodowej na takim etapie procesu narodowotwórczego, który ma miejsce na Ukrainie". 



27-29 czerwca 2018 r. odbyła się we Lwowie Konwencja Międzynarodowego Stowarzyszenia Humanistów. Nasz projekt był prezentowany w formie okrągłego stołu p.t. "Politics of National Dignity". Moderatorem był dr hab. Tomasz Stryjek, prof. ISP PAN. Prezentowali: dr hab. Joanna Konieczna-Sałamatin (instytut Socjologii UW), dr Marek Troszyński (Collegium Civitas) i dr Barbara Markowska (Collegium Civitas). W roli dyskutanta wystąpił dr Wołodymyr Skłokin (Ukraiński Katolicki Uniwersytet).

od lewej: Marek Troszyński, Tomasz Stryjek, Wołodymyr Skłokin, Joanna Konieczna-Sałamatin

Spotkanie cieszyło się sporym zainteresowaniem, dla kilku osób nawet zabrakło krzeseł

Prezentuje Barbara Markowska

Zapraszamy do przejrzenia prezentacji z wybranymi wynikami badań ilościowych (w języku angielskim), omawianej w trakcie okrągłego stołu "Politics of National Dignity". Please find the presentation of the results (in English) that was shown at the roundtable.




  15 maja 2018 r. odbyła się prezentacja pierwszych wyników badań przeprowadzonych w ramach projektu.

Zebranych powitała Prezydent Collegium Civitas, prof. dr hab. Jadwiga Koralewicz oraz dyrektor Instytutu Studiów Politycznych PAN, dr hab. Grzegorz Motyka, prof. ISP PAN. Następnie, po wprowadzeniu kierownika projektu, prof. Tomasza Stryjka, wyniki badań sondażowych prezentowała dr hab. Joanna Konieczna-Salamatin z Instytutu Socjologii UW, komentowali dr hab. Jurij Macijewskyj (Akademia Ostrogska), prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki (Instytut Historii PAN) i prof. dr hab. Andrzej Szpociński (Collegium Civitas).
Prezentacja zawierająca omawiane wyniki sondaży jest do pobrania z niniejszej strony (patrz plik załączony na dole strony). 

Odbyła się też
dyskusja panelowa o roli mediów i polityków w kształtowaniu publicznych obrazów przeszłości. W ramach tej dyskusji poruszano też kwestie metodologii badań nad mediami i nad obrazami przeszłości. Dyskutowali: dr hab. Małgorzata Głowacka-Grajper (Instytut Socjologii UW), prof. Andrij Portnow (Professor for Entangled History of Ukraine; Uniwersytet Europejski Viadrina, Frankfurt), dr Anna Wylegała (IFiS PAN), dr Marek Troszyński
(Collegium Civitas)

Wyobrażenia o przeszłości odgrywają coraz większą rolę w identyfikacji z własną wspólnotą narodową i państwową oraz wzajemnym postrzeganiu się Polaków I Ukraińców. Dotychczasowe badania pokazały, iż w polskiej opinii publicznej wyobrażenia o żadnym innym narodzie nie są kształtowane tak silnie pod wpływem konfliktowych wydarzeń z historii najnowszej, jak o Ukraińcach. Tożsamość współczesnych Ukraińców wydaje się być mniej zależna od przekonań o historii niż tożsamość Polaków, natomiast bardziej wiąże się z nadzieją na zbudowanie państwa zaspokajającego ich oczekiwania. Niemniej, obecnie w obu państwach rządzący prowadzą politykę pamięci odwołującą się do jednostronnych interpretacji wydarzeń z historii XX w. i ugruntowującą heroizację i martyrologię własnego narodu. Również media – w tym nowe media, w których zacierają się granice między nadawcami a odbiorcami – kreują obrazy przeszłości o takiej wymowie. Wobec silnego upolitycznienia i medializacji życia publicznego profesjonalni historycy w obu państwach mają coraz większe trudności w dotarciu do opinii publicznej ze swoimi ustaleniami.

Zbadaniu układu zależności między opinią publiczną, historykami, edukacją, mediami i polityką poświęcony jest projekt badawczy Kultury historyczne w procesie przemian: uzgadnianie pamięci, historii i tożsamości we współczesnej Europie Środkowej i Wschodniej (nr UMO-2016/21/B/HS3/03415), finansowany przez Narodowe Centrum Nauki i realizowany przez Instytut Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas w latach 2017-2020. Na spotkaniu zastaną przedstawione wyniki badań ilościowych na populacji generalnej Polski i Ukrainy, odbędzie się też dyskusja z udziałem zaproszonych gości nad hipotezami i wnioskami sformułowanymi po zamknięciu pierwszej części projektu. 

Prezentowane sondaże były pierwszymi ilościowymi badaniami porównawczymi pamięci zbiorowej Polaków i Ukraińców. Zostały zrealizowane w styczniu i lutym 2018 r. Wyniki przyniosły m. in. ustalenia, które weryfikują popularne w Polsce przekonania o tym, jak poszczególne wydarzenia z historii XX w. postrzegają i oceniają współcześni Ukraińcy.


W ramach projektu odbyło się już jedno wydarzenie publiczne (6 czerwca 2017 r., 17:15–18:45), w którym wzięło udział około 20 osób. Zaproszenie kierowaliśmy przede wszystkim do studentów Collegium Civitas i innych warszawskich uczelni, ale nie tylko oni na spotkanie przyszli. Dyskusję prowadził Marek Wojnar.



Ċ
Joanna Konieczna-Sałamatin,
17 maj 2018, 07:37